Γηράσκω αεί διδασκόμενος. Χτες βράδυ, μιλώντας με έναν εξ αγχιστείας συγγενή εξ Ιταλίας και εξηγώντας του τα πράγματα στην Ελλάδα, έμαθα έναν νεολογισμό τής ιταλικής, τη democratura, συμφυρμός τού democrazia και τού dittatura.
Εμείς αυτό το λέμε «ανελεύθερη δημοκρατία»... Σύμφωνα με τη Wikipedia, τυπικές χώρες με καθεστώτα ανελεύθερης δημοκρατίας είναι η Πολωνία, η Τουρκία, η Ουγγαρία, η Λευκορωσία, η Ρωσία, η Ταϊλάνδη, η Σιγκαπούρη, η Κίνα και το Ιράν. Προς το παρόν δεν περιλαμβάνεται η Ελλάδα. Ακόμα δεν έχουμε φτάσει σ’ αυτό το σημείο, πλησιάζουμε επικίνδυνα όμως.
Στην «ανελεύθερη δημοκρατία» διεξάγονται εκλογές, είναι σε ισχύ ένα Σύνταγμα που προβλέπει ατομικές ελευθερίες, το οποίο όμως δεν δεσμεύει την εξουσία, δεν τηρείται, είναι σαν να μην υπάρχει, τυπικά ισχύει η διάκριση τών εξουσιών, οι οποίες ευθυγραμμίζονται εκουσίως με τον εκάστοτε «ιδιοκτήτη» ή υποχρεώνονται να το κάνουν (οι τρεις τυπικές καθώς και η άτυπη τέταρτη, τών ΜΜΕ).
Με ρώτησε ο εξ αγχιστείας συγγενής, αν υπάρχει ελευθερία τού λόγου στην Ελλάδα. Και βέβαια υπάρχει, είναι δυνατόν να μην υπάρχει στη χώρα που γέννησε τη δημοκρατία; Άλλο είναι το ζήτημα. Είσαι ελεύθερος να πεις ό,τι θέλεις, δεν πρέπει όμως να απαιτείς κάποιο αποτέλεσμα. Όπως επίσης υπάρχει η ελευθερία τών συναθροίσεων, γνωρίζοντας όμως ότι τα «παιδάκια με τα μαύρα» έχουν το συνταγματικό δικαίωμα να ανοίγουν κεφάλια ατιμώρητα. Είμαστε ελεύθεροι, αρκεί να μη διεκδικούμε ελευθερίες...
Σ' αυτό το σημείο ο εξ αγχιστείας συγγενής μίλησε για democratura. Φοβάμαι ότι αυτό θα είναι το καθεστώς τού μέλλοντος. Από τη μια, οι ιδέες έχουν εκλείψει αφήνοντας τις πρωτοπορίες χωρίς δελεαστικά, πειστικά συνθήματα. Και από την άλλη, οι κοινωνίες έχουν τη συνοχή τής άμμου (τί είναι στο κάτω - κάτω η άμμος, αν όχι διαβρωμένο πέτρωμα;). Όσες διάγουν σε σχετική ευημερία δεν βλέπουν το λόγο να αντιδράσουν, άλλες είναι τελείως ανήμπορες, στη μέση βρίσκονται αυτές που φοβούνται να χάσουν τα ψίχουλα που ακόμα κατέχουν.
Υ.Γ. Ο όρος democratura δεν αποτελεί ακριβώς νεολογισμό όπως αναφέρει το λεξικό Treccani, από το οποίο όμως μαθαίνω ότι έχει χρησιμοποιηθεί από τον σπουδαίο λατινοαμερικάνο δημοσιογράφο και συγγραφέα Εντουάρντο Γκαλεάνο (πέθανε πρόσφατα) και συναντάται και στην ισπανική και στη γαλλική. Ένας φίλος με ενημέρωσε ότι τον όρο αυτόν τον είχε ήδη ήδη διατυπώσει αρχές τής δεκαετίας τού ’50 ο ιταλός σοσιαλιστής Giuseppe Faravelli (βλ. εικόνα τού σχετικού βιβλίου του) σε ομιλία του σ' ένα συνέδριο τού Ιταλικού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (PSDI) στη Γένοβα, την εποχή που στην Ιταλία ο σοσιαλισμός δεν είχε ακόμα καταντήσει βρισιά, εξ αιτίας αυτού τού κόμματος. Δεν ανακαλύπτουμε δηλαδή την Αμερική...