Ψάχνει κανείς εδώ και καιρό να βρει μια σοβαρή είδηση, ν’ ακούσει κάτι δομικό, να τό συζητήσει και να τό σχολιάσει, να τό υποστηρίξει, κάτι που να έχει σχέση με τη λεγόμενη παραγωγική βάση.
Αυτή που συντηρεί και αλλάζει τις κοινωνίες. Τις συντηρεί με μια κυριολεκτική έννοια· προμηθεύοντάς τες τά αγαθά που έχουν ανάγκη. Και τις αλλάζει με μια αργή, αλλά ιστορική διαδικασία· στις ιδέες και τις δράσεις, στην κοινωνική συνείδηση τών ανθρώπων αντανακλάται ο κόσμος, η ζωή, η ζωτικότητα και η δύναμη της παραγωγής, οι λεγόμενες παραγωγικές δυνάμεις, όχι χωρίς λόγο. Η συνείδηση δεν καθορίζει τη ζωή· η ζωή καθορίζει τη συνείδηση, γράφει ο Μαρξ στη Γερμανική Ιδεολογία.
Έχει ο Μαρξ σήμερα στα πάντα δίκιο; Όχι· αν μπορούσε να μιλήσει, θα μάς το έλεγε ο ίδιος. Ας κάνουμε έναν προσωρινό συμβιβασμό. Δεν είναι λίγοι οι «μαρξιστές» και κομμουνιστές που θεωρούν πως η «συνείδηση» (τών καπιταλιστών) ελέγχει τις παραγωγικές δυνάμεις. Ας δεχθούμε πως υπάρχει αμφίδρομη σχέση... Αλλά πώς να τήν διακρίνει κανείς, στο «περιβάλλον» που ζούμε. «Μαρξιστές» (αν υπάρχουν, αναλύουν και γράφουν), κομμουνιστές και αριστεροί, σκεπτόμενοι πολίτες έχουμε εγκλωβιστεί στην «παραλία» τής κοινωνίας, «χαζεύοντας» την κορυφή τού παγόβουνου, που όλο πλησιάζει.
Από τη βάση ώς το εποικοδόμημα συμβαίνουν πράγματα. Η παραγωγή (ό,τι και αν σημαίνει αυτό σ’ αυτή τη χώρα) και οι παραγωγικές σχέσεις «αναδιατάσσονται». Παραγωγή, διανομή, κατανάλωση, οι «τραπεζικές σχέσεις» (ας τις πούμε έτσι· δεν είχε κανέναν λόγο να τις περιγράψει ο Μαρξ στην εποχή του), το περιβάλλον (το νομοσχέδιο που ψήφισαν εν μια νυκτί). Και βεβαίως οι σχέσεις εργασίας, η ανεργία. Την ιερή ιδιοκτησία τών μέσων παραγωγής δεν πειράζει κανείς· μπορεί ωστόσο να «αναδιατάξει» τούς ατομικούς ιδιοκτήτες τους... "Αναδιατάσσονται» από μόνα τους; Όχι· στον βαθμό που δεν υπόκειται στις αντικειμενικές συνθήκες τής συγκυρίας.
Κι εμείς τί κάνουμε; Κι εμείς εδώ μέσα… Μας συνεπαίρνει ολόψυχα το εποικοδόμημα! Και τα «εποικοδομητικά» μέτρα που πήρε η κυβέρνηση για την πανδημία. Τόσο «εποικοδομητικά», ακριβώς για να θολώσουν τη βάση. Όχι πως δεν υπάρχουν σοβαρά πράγματα που επιβιώνουν και βιώνουμε με μεγαλύτερη ένταση στο «πανδημικό εποικοδόμημα"· στην «κορονοϊκή εποχή», που συνέθλιψε την εποχή τής Άνοιξης (και την Εργατική Πρωτομαγιά) στους μήνες τού χειμώνα. Προσφυγικό, ρατσισμός, ενδοοικογενειακή βία, σεξισμός, ομοφοβία, στρεβλή ενημέρωση και δημοκρατία, ελεγχόμενη εκπαίδευση και δικαιοσύνη... έχουν μια «βάση».
Κόμματα και οργανώσεις τής αριστεράς, κοινωνικές οργανώσεις, οι ανήσυχοι πολίτες, για «αντικειμενικούς λόγους», με τους οποίους δικαιολογούμασταν, αλλά και με υποκειμενική και «ατομική» ευθύνη, είμαστε εγκλωβισμένοι και απορροφημένοι σ' αυτά. Να αναδιατάξουμε και 'μεις τη «βάση» μας· τις σκέψεις και τις δυνάμεις μας. Να μην επιτρέψουμε να χειροκροτούν τούς έρημους δρόμους και τις άδειες πλατείες τού εποικοδομήματος...