1η Οκτωβρίου 1944, σήμερα μπορούμε να μιλάμε για απελευθέρωση τής Τρίπολης (θυμίζουμε τή συζήτηση που είχαμε για την άλωση τής Τριπολιτσάς...), αλλά και για μια ξεχασμένη από την Πολιτεία ημέρα.
Ας ελπίσουμε ότι από φέτος, με την ελεύθερη είσοδο στα ιστορικά υπόγεια τού Δικαστικού Μεγάρου από τις 10.00΄ το πρωί ώς τις 4.00' το απόγευμα, θα καθιερωθεί μια καθ' όλα τιμητική και αρμόζουσα στην πόλη επέτειος τής απελευθέρωσης από τους Γερμανούς κατακτητές.
Τα υπόγεια τού Δικαστηρίου τής Τρίπολης στη διάρκεια τής γερμανικής Κατοχής (και όχι μόνο...) χρησίμευσαν στους κατακτητές ως φυλακές. Στους τοίχους τους ζωντανεύει η ιστορία τής Κατοχής και τού Εμφυλίου, ζωγραφιές και μηνύματα τών φυλακισμένων. Οι «Φίλοι τής Ειρήνης» στην Τρίπολη με ανακοίνωσή τους μάς θυμίζουν τά ιστορικά γεγονότα, στη φωτογραφία ο ΕΛΑΣ εισέρχεται στην πόλη και παρελαύνει στην Πλατεία Άρεως...
ΕΞΙ ΜΗΝΕΣ μετά την επίθεση των φασιστικών και ναζιστικών δυνάμεων εναντίον της χώρας μας, στις 30 Απριλίου 1941, μπαίνουν οι Γερμανοί στην Τρίπολη. Περισσότεροι από εξακόσιοι Αρκάδες είχαν πέσει στα πεδία των μαχών.
Στους 41 μήνες κατοχής της πόλης, εκατοντάδες οι νεκροί από την πείνα, όπως μαρτυρά το αρχείο του Άξελ Πέρσον. Το κάρο του Δήμου μάζευε πτώματα «αγνώστων», αφού οι οικείοι δεν δήλωναν τον θάνατο των δικών τους, για να διατηρήσουν το δελτίο σίτισης. Μάρτυρες της θανατηφόρου πείνας οι φωτογραφίες που έχουν τραβηχτεί με τα σκελετωμένα παιδιά στο νοσοκομείο της Τρίπολης.
Πολλά ήσαν τα φασιστικά εγκλήματα. Χιλιάδες κρατούμενοι και βασανισμένοι στις φυλακές και τα κρατητήρια της πόλης, περισσότεροι από τετρακόσιοι εκτελεσμένοι πατριώτες στο ρέμα του Αγιο-Νικόλα, στον Αγιο-Θανάση, στην οδό Ταξιαρχών. Και πάνω από πεντακόσιοι αυτοί που σύρθηκαν από τις φυλακές της Τρίπολης για εκτέλεση στο Μονοδέντρι, την Ανδρίτσα, την Παλιόχουνη και αλλού. Η αντίσταση του λαού στον κατακτητή ήταν ενεργητική, στην Τρίπολη, στα χωριά και κυρίως στα βουνά της Αρκαδίας.
Και έρχεται η μέρα της λύτρωσης. Οι τελευταίοι έξι Γερμανοί και δύο γερμανοντυμένοι Έλληνες παραδίνονται ως αιχμάλωτοι πολέμου στους Άγγλους, στη Μάκρη. Τα τάγματα «ασφαλείας» αποχωρούν νύχτα, με τη συνοδεία Άγγλων στρατιωτών, από την Τρίπολη.
Το πρωί της 1ης Οκτωβρίου εισέρχονται στην πόλη ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, εκπρόσωπος της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητος, ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ Άρης Βελουχιώτης, ο Μητροπολίτης Ηλείας Αντώνιος, επικεφαλής του ΕΑΜ Πελοποννήσου και οι αντάρτες. Ο λαός της πόλης και των γύρω χωριών πλημμυρίζει την Πλατεία Άρεως σε μια ανεπανάληπτη συγκέντρωση. Το τέλος του εφιάλτη τούς γεμίζει χαρά και ελπίδα.
Τέτοιες μέρες, ας αφιερώσουμε λίγο χρόνο στη μνήμη των θυμάτων, ας είμαστε έτοιμοι για αντιπολεμική και φιλειρηνική δράση. Η πόλη μας έχει πολλούς μαρτυρικούς τόπους μνήμης από την κατοχή. Ας τους επισκεφθούμε, αφήνοντας ένα λουλούδι. Κορυφαίο μνημείο είναι τα υπόγεια του Δικαστικού Μεγάρου. Ο Δήμος ας διατηρήσει αυτή την ημέρα, ανοιχτή την πρόσβαση του χώρου σε όλους, ως ελάχιστη συμμετοχή.
Σ' αυτήν τη πόλη, στην Τρίπολη που τόσο έχει υποφέρει, έχουμε κάθε λόγο να είμαστε αλληλέγγυοι στα θύματα των συγκρούσεων και των πολέμων, στα εκατομμύρια των εκτοπισμένων και των προσφύγων. Έχουμε κάθε λόγο να διεκδικούμε ειρηνικό περιβάλλον, να απαιτούμε να σταματήσουν οι πόλεμοι, η «κούρσα» των εξοπλισμών και οι ιμπεριαλιστικές αντιπαραθέσεις.