Πιάνουμε κουβέντα, κόβεται στη μέση. Πάμε να χτίσουμε έναν τοίχο, δε μας αφήνουν να τελειώσουμε. Και το τραγούδι μας κομμένο...
ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ*, Πέτρινος χρόνος, 1949
Σαν σήμερα 19 Φεβρουαρίου 1947 η κυβέρνηση Μαξίμου (του Δημητρίου Μαξίμου, οι συνειρμοί επιτρέπονται...), μετά από εισήγηση τού Γενικού Επιτελείου Στρατού, «ανοίγει» τή Μακρόνησο. «Αποφασίζεται ο περιορισμός τών αριστερών στρατευσίμων, διά να υποστούν αποτοξίνωσιν. Όλαι αι στρατιωτικαί μονάδες δέον όπως εκκαθαρισθούν από αριστερίζοντας ή υπόπτους αριστερισμού»...
Το στρατόπεδο συγκέντρωσης τής Μακρονήσου αποτέλεσε τόπο εξορίας χιλιάδων στρατιωτών και πολιτών, που οι «Αρχές» έκριναν ότι έχρηζαν κοινωνικής, πολιτικής ή εθνικής αναμόρφωσης. Χρησίμευσε ως τόπος μαρτυρίου και ηθικής εξόντωσης τών «αντιφρονούντων» Αριστερών πολιτών και όχι μόνο, σε κλίμακα πρωτοφανή για την ιστορία τής Ελλάδας. Για την αποτελεσματικότερη «διαχείρισή» του τον Οκτώβριο τού 1949 και ενώ ο Εμφύλιος είχε τελειώσει ιδρύθηκε ο «Οργανισμός Αναμορφωτηρίων Μακρονήσου, που λειτούργησε έως το 1955.
Από τη Μακρόνησο υπολογίζεται ότι «πέρασαν» 50 με 100 χιλιάδες άνθρωποι.
* Στη φωτογραφία, ο Γιάννης Ρίτσος «απολαμβάνει τό γεύμα» του με τους συντρόφους του στον πέτρινο τοίχο... Ειρήσθω εν παρόδω, σαν σήμερα το 1844 ψηφίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα Σύνταγμα που καθιερώνει τή συνταγματική μοναρχία. Στις 24 Μαρτίου 1949 ο Παύλος και η Φρειδερίκη επισκέπτονται τη Μακρόνησο, «ενθουσιασμένοι στρατιώτες», βασανιστές τής Στρατονομίας και του Λόχου Ασφαλείας τού Στρατοπέδου «σηκώνουν στα χέρια τους τούς Βασιλείς»...