Ο Αντόνιο Γκράμσι δημιούργησε ένα κόμμα καθολικής δημοκρατίας, το οποίο προώθησε τα εργοστασιακά συμβούλια, που ήταν στο όριο μεταξύ αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και άμεσης δημοκρατίας, αλλά σε μια πλειοψηφική ταξική συμμαχία δεν έγιναν ποτέ θεσμοί των εργαζομένων, των αγροτών, των μικρομεσαίων και ηττήθηκαν.
Το μέγα θέμα της άμεσης δημοκρατίας, που δεν υλοποίησε ο Γκράμσι, το πραγμάτωσε με τον δικό του εμπειρικό τρόπο το ΕΑΜ από την Κρήτη έως τη Θράκη, χωρίς να διαθέτει πολιτικούς φιλοσόφους και επιστήμονες μεγάλου βεληνεκούς, κόντρα στον γερμανικό ναζισμό κατοχής, στους συνεργάτες δωσίλογους, στους ταγματασφαλίτες, στους Άγγλους και στην ηγεσία του Κόμματος, που δεν ήθελε τον θεσμό της λαϊκής αυτοδιοίκησης, ο οποίος ήταν σχεδιασμός της οικονομίας, της παραγωγής και της πολιτικής από τα κάτω με ανακλητότητα των αντιπροσώπων, όπως και ο θεσμός της λαϊκής δικαιοσύνης.
Δημιούργησε ένα μοναδικό δίκτυο πολιτισμού σχεδόν σε κάθε χωριό, με θέατρο, κινητές βιβλιοθήκες και ένα υποδειγματικό δημόσιο σύστημα υγείας σε συνθήκες φασιστικής κατοχής, το οποίο δεν έχει μελετηθεί ακόμα. Το ΕΑΜ υλοποίησε ενεργητικά τις μορφές άμεσης δημοκρατίας σε συνάρθρωση με την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, πριν δημιουργηθεί η στρατηγική του δημοκρατικού δρόμου για τον σοσιαλισμό.
Η ελληνική και η ευρωπαϊκή Αριστερά δεν έχουν μελετήσει σε βάθος το ΕΑΜ, θεωρούν πως είναι κυρίως μια στρατιωτική ηρωική εποποιία με βάση τον ΕΛΑΣ. Το ΕΑΜ, για να κατορθώσει να συσπειρώσει τη συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού σε κάθε μορφή αντίστασης και πολιτισμικής δημιουργίας, εδράστηκε στην αρχή της καθολικής ελευθερίας, χωρίς φυσικά να γνωρίζει τον Γκράμσι. Έκανε τις απελευθερωτικές οικουμενικές αξίες, με δεσπόζουσα την πολιτική ελευθερία της άμεσης δημοκρατίας να χορεύει στα κύτταρα του κάθε πολίτη ως δική του παράσταση ζωής.
Αν θέλει λοιπόν ο ΣΥΡΙΖΑ σύγχρονο οργανωτικό μοντέλο που να υπερνικά καθημερινά τη νεοφιλελεύθερη, μεταμοντέρνα Δεξιά του δόγματος «νόμος και τάξη», υπάρχει το δημιουργικό σπέρμα του ΕΑΜ. Θα τολμήσει να το μελετήσει και να το χρησιμοποιήσει; Οι παλινωδίες για «Κεντροαριστερά» είναι πρόβες ήττας. Ο κόσμος θέλει μια αριστερή, ριζοσπαστική συμμετοχική υπέρβαση, στην οποία χωρούν και οι κεντρώοι...